Benaderingswijze dementie

Mensen die de diagnose dementie hebben gekregen zijn net zo verschillend als mensen zonder dementie. Er bestaat daarom ook geen handleiding over hoe we mensen met dementie het beste kunnen benaderen.

Het is logisch dat je behoefte hebt aan tips rondom communicatie en de wijze van benaderen als één van je naasten de diagnose dementie heeft gekregen. Wanneer je namelijk merkt dat de omgang niet meer zo goed verloopt als voorheen kun je je onthand voelen. Wanneer je ziet en voelt dat jouw naaste vanwege dementie kwetsbaarder is dan voorheen zal jouw behoefte aan advies over hoe om te gaan met dementie groter worden.

Die kwetsbaarheid kan op gaan vallen als je ziet dat de omgeving of gesprekken te snel gaan voor je naaste, wanneer je naaste de weg niet kan vinden in zijn of haar eigen omgeving, wanneer je naaste beseft dat hij of zij dingen vergeet, wanneer bepaalde handelingen niet meer lukken, etcetera.

Als naaste van de persoon met dementie doet dat ook iets met je gevoel. Je merkt dat je in een proces komt van verandering in de relatie met je naaste. Voor jouzelf en voor je naaste is het fijn als de relatie prettig is, blijft of wordt. Dit vraagt vooral iets van jou als naaste. De persoon met dementie kan zich door de diagnose dementie namelijk moeilijker aanpassen.

Aansluiten of afstemmen op de ander met dementie vergt oefening. Dat betekent dat je fouten mag maken.

Algemene tips in de benaderingswijze mensen met dementie

Wat moet je juist wel doen?

• Maak contact door nadrukkelijk de aandacht te vragen als je iets wilt zeggen. Dit kun je doen door bijvoorbeeld oogcontact te maken of door jouw hand op de arm van de ander te leggen.
• Spreek in korte zinnen en communiceer maar één boodschap tegelijk. Geef de ander de tijd om de boodschap te verwerken.
• Probeer zo rustig mogelijk en goed verstaanbaar te praten.
• Een beeld is vaak herkenbaarder dan woorden. Beelden van vroeger zijn beter herkenbaar dan beelden van nu.
• Plan regelmatig rustmomenten in. Zo kan je naaste de tijd nemen om prikkels te verwerken.
• Kom (samen) in beweging. Past wandelen niet bij jou of je naaste? Kijk dan of je samen een klusje kunt doen in bijvoorbeeld de tuin.
• Stimuleer de zintuigen. Door het ruiken en aanraken zal de persoon met dementie beter begrijpen wat je bedoelt of wat iets is.
• Lach met elkaar. Gebruik humor in je communicatie.
• Hang een duidelijk leesbare kalender en klok op. Stimuleer je naaste om klok te kijken en gebeurtenissen af te strepen zodra ze hebben plaatsgevonden.
• Zorg voor structuur. Een duidelijke dagindeling geeft de persoon met dementie houvast.
• Wees jezelf. Ook jouw gemoedstoestand is belangrijk om te erkennen. Bespreek dit met je naaste.

Wat kun je beter niet doen in de benaderingswijze bij dementie?

• Probeer je naaste niet te veel te corrigeren of tegen te spreken. Dat confronteert de persoon met dementie over wat hij of zij niet meer weet of kan.
• Hard praten, snel praten of juist fluisteren.
• Test je naaste niet door bijvoorbeeld vragen te stellen over weetjes of namen van kinderen.
• Vraag niet teveel van de persoon met dementie. Bekijk wat nog wel lukt. Dan weet je wat je wel of niet meer kunt verwachten van je naaste.

Bovenal is het belangrijk in de benaderingswijze om de persoon met dementie te zien als mens.  

Sluit aan bij zijn of haar behoeften en ga samen op zoek naar een fijne daginvulling. Denk ook aan jezelf. Er zijn ondersteuningsgroepen voor mantelzorgers. Hier kun je ervaringen delen en tips krijgen van gelijkgestemden en van een professional. Voor vragen over deze groepen kun je contact opnemen met de Geheugenwinkel Tilburg.

Geschreven door: Professionals van De Wever 
Projectmanager / Programmamanager DOT | Wetenschap-Innovatie – Onderzoek  
Expertteam Dementie | De Wever in Tilburg